Απόκριες 2019: Έτσι γιορτάζεται η Τσικνοπέμπτη στην Ελλάδα και στον κόσμο

During a carnival, people put masks over their masks.

Του Κωνσταντίνου Τανιά

Κάθε χρόνο, κάποιες μέρες πριν από την έναρξη της μεγάλης νηστείας της Σαρακοστής, έχει καθιερωθεί η Τσικνοπέμπτη, κατά την οποία καταναλώνονται μεγάλες ποσότητες κρέατος. Στη χώρα μας, αλλά και σε πολλά άλλα σημεία του πλανήτη, τηρούνται μερικά έθιμα που κάνουν αυτήν την ημέρα να ξεχωρίζει. Από χώρα σε χώρα, ο εορτασμός της Τσικνοπέμπτης διαφέρει, ενώ δεν είναι λίγες οι περιοχές του κόσμου, όπου η παράδοση θέλει την ημέρα αυτή να γιορτάζεται τις Τρίτες.

 

Η Τσικνοπέμπτη στην Ελλάδα

 

 

  • Θήβα

Σύμφωνα με τη λαογραφία, την ημέρα της Τσικνοπέμπτης στη Θήβα αρχίζει ο «βλάχικος γάμος», που ξεκινά με το προξενιό δύο νέων, συνεχίζει με το γάμο και τελειώνει την Καθαρά Δευτέρα με την πορεία των προικιών της νύφης και το γλέντι των συμπεθέρων. Όλες αυτές οι διαδικασίες είναι γεμάτες από σατυρική αθυροστομία, κέφι, γλέντι και χορό. Το έθιμο αυτό -παραλλαγή ενός γάμου Βλάχων- φέρνει στο προσκήνιο και στο νου του θεατή ένα πλήθος από προβλήματα που ανάγονται στη σχέση του με τα πανάρχαια λατρευτικά έθιμα της Διονυσιακής θρησκείας, την καταγωγή των Βλάχων, τη μεταφορά του εθίμου από τις βουνοκορφές της Πίνδου στην πόλη του Κάδμου και πολλά άλλα.

 

 

  • Πάτρα

Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί ο εορτασμός της Τσικνοπέμπτης στην Πάτρα κατά τη διάρκεια του Πατρινού καρναβαλιού, όπου εκατοντάδες Πατρινοί από το μεσημέρι της Τσικνοπέμπτης στήνουν ψησταριές σε κάθε σημείο της πόλης, ακόμα και έξω από τα καταστήματά τους. Τοπικά δρώμενα: «ο γάμος της Γιαννούλας της κουλουρούς» και τα «Τριτάκεια του Λάζαρη». Το επίκεντρο των εκδηλώσεων είναι η Άνω Πόλη, η παλιά συνοικία Τάσι και κυρίως η πλατεία 25ης Μαρτίου και οι δρόμοι γύρω από αυτή. Λαϊκά και καρναβαλικά δρώμενα, καθώς και μουσικές κομπανίες συμπληρώνουν τη βραδιά της άφθονης κατανάλωσης ψητού κρέατος και οινοποσίας.

 

 

  • Κέρκυρα

Στην παλαιά πόλη της Κέρκυρας τελούνται τα «Κορφιάτικα Πετεγολέτσα» ή «πετέγολα». Η «πετεγολέτσα» -το «πετεγουλιό» όπως το λένε οι Κερκυραίοι- δεν είναι άλλο από το γνωστότατο κουτσομπολιό και αποτελεί μέρος του Κερκυραϊκού Καρναβαλιού. Τα «πετεγολέτσα» πραγματοποιούνται το βράδυ της Τσικνοπέμπτης στις κεντρικές πλατείες ή στα στενά δρομάκια των διαφόρων χωριών της Κέρκυρας. Σ’ αυτά συμμετέχουν και διάφορες νοικοκυρές από τα κοντινά σπίτια, στήνοντας ένα πραγματικό κουτσομπολιό στα παράθυρα (φανέστρες) των σπιτιών τους με ξεκαρδιστικές ιστορίες.

  • Ξάνθη

Στην κεντρική πλατεία της Ξάνθης πραγματοποιούνται εκδηλώσεις όπως η «Βραδιά Παραδοσιακών Γεύσεων», στην οποία οι Λαογραφικοί Σύλλογοι της πόλης προσφέρουν εδέσματα, χορό και μουσική από διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

 

  • Κομοτηνή

Στην Κομοτηνή καψαλίζουν μια κότα που πρόκειται να φαγωθεί την επόμενη Κυριακή. Αυτήν την ημέρα τα αρραβωνιασμένα ζευγάρια ανταλλάσσουν δώρα φαγώσιμα. Ο αρραβωνιαστικός στέλνει στην αρραβωνιαστικιά του μια κότα -τον κούρκο- και εκείνη στέλνει μπακλαβά και μια γεμιστή κότα. Όλα αυτά πραγματοποιούν την παροιμία πως ο «έρωτας περνάει από το στομάχι».

 

  • Σέρρες

Στις αλάνες των Σερρών ανάβονται μεγάλες φωτιές, στις οποίες αφού ψήσουν το κρέας, πηδούν από πάνω τους. Τέλος, κάποιος από την παρέα με χιούμορ αναλαμβάνει τα «προξενιά», ανακατεύοντας ταυτόχρονα τα κάρβουνα με ένα ξύλο.

 

Η Τσικνοπέμπτη σε άλλες χώρες

 

  • Στη Σουηδία, η μέρα είναι γνωστή ως «Fettisdagen» (Λιπαρή Τρίτη) και χαρακτηρίζεται από την κατανάλωση παραδοσιακών σουηδικών γλυκών. Ως «Sprengidagur» γιορτάζεται στην Ισλανδία, τρώγοντας παστό κρέας και μπιζέλια, ενώ στην Πολωνία όλοι γιορτάζουν με τους μεγάλους τηγανητούς –   γεμιστούς με μαρμελάδα λουκουμάδες. Στην Εσθονία, τη μέρα αυτή που λέγεται «Vastlapäev», οι οικογένειες πηγαίνουν βόλτα με έλκηθρο και τρώνε σούπα με ζαμπόν και μπιζέλια.

 

  • Στην Ισπανία υπάρχει η αντίστοιχη Τσικνοπέμπτη: η Jueves Larderο ή Jovelardero ή Día de la tortilla (Ημέρα της Ομελέτας) ή ακόμη  Día del choricer (Ημέρα του Chorizo –είδος λουκάνικου). Η κάθε περιοχή παρουσιάζει μικροδιαφορές στον εορτασμό, ωστόσο, το θέμα όλων είναι το μοίρασμα του ψωμιού, των λουκάνικων και των αβγών.

  • Schmutziger Donnerstag (Βρώμικη/Λιπαρή Πέμπτη), Fettdonnerstag, Unsinniger Donnerstag, Weiberfastnacht είναι οι διαφορετικές λέξεις που σηματοδοτούν -ανάλογα με την περιοχή- την Τσικνοπέμπτη στη Γερμανία. Και εδώ, οι τηγανιτοί σε λίπος λουκουμάδες έχουν την τιμητική τους.

 

  • Στην Αγγλία, την Ιρλανδία, την Αυστραλία αλλά και τον Καναδά, τηρείται η Λιπαρή Τρίτη (Fat Τuesday). Μια καμπάνα ηχούσε από την εκκλησία και καλούσε τους Αγγλοσάξονες Χριστιανούς για εξομολόγηση πριν τη νηστεία. Έφτασε να ονομάζεται Pancake Bell (Καμπάνα Τηγανίτας) και συνηθίζεται να ηχεί ακόμη και σήμερα. Η Λιπαρή Τρίτη ήταν η τελευταία ευκαιρία να χρησιμοποιηθούν αυγά και λιπαρά πριν τη νηστεία και τα pancakes αποτελούσαν τη τέλεια λύση για τα συστατικά αυτά.

 

 

Πληροφορίες: wikipedia.org, itrofi.gr