“Επιθυμούμε την πλήρη καταστροφή της οικονομίας και του παραγωγικού ιστού της χώρας στο όνομα της συνεχούς, επαναλαμβανόμενης καραντίνας;”

* O Λευτέρης Ντότσικας είναι πολιτικός επιστήμονας και εργάζεται στο εμπόριο.

 

To 2020 ξεπρόβαλε ως η αρχή της δεκαετίας των μεγάλων αλλαγών με πρόκριμα τον ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας και της διοίκησης, Ενώ ο κόσμος εισέρχεται στην εποχή των ρομπότ και της τεχνητής νοημοσύνης στην Ελλάδα το ζητούμενο παραμένει το αναπτυξιακό άλμα για να προλάβει το τραίνο. Τι συνέβη όμως στο μεταξύ; COVID-19.

Έτσι μια ολόκληρη κοινωνία πέρασε από το ζητούμενο της επιτάχυνσης των ρυθμών άυξησης του ΑΕΠ, στην φάση όπου έπρεπε να απλωθεί, να ισιώσει μια άλλη καμπύλη αυτή της λοίμωξης από τον κορωνοϊό, ουτως ώστε να αντέξει το ΕΣΥ και να μη θρηνήσουμε θύματα δυσανάλογα περισσοτερα όπως η γειτονική Ιταλία ή η μακρυνή Σουηδία. Στις δύο αυτές χώρες ακολουθήκηκε διαφορετική επιλογή από τους λοιμωξιολόγους και τις κυβερνησεις.

Στη μεν Ιταλία άργησε να επιβληθεί γενικό lockdown, ενώ καποιες βιομηχανικές μονάδες στον ιταλικό βορρά συνλεχιζαν κανονικά τη λειτουργία τους έως και τα τέλη Απριλίου, εν ολίγοις άργησε η πλήρης και πιστή εφαρμογή της καραντίνας. Στην Σουηδία ακολουθήθηκε μια επιλογή πολύ χαλαρού κλεισίματος των γυμνασίων και των λυκείων ενώ η λειτουργία της οικονομίας συνέχισε απερίσπαστα, επιλογή ανοσίας αγέλης δηλαδή. Η έγκαιρη επιβολή ενός πρόωρου lockdown περιόρισε τα θύματα και τα κρούσματα στην Ελλάδα και έτσι δεν πενθήσαμε συλλογικά ως χώρα μυριάδες θανάτων. Και τώρα:

 

Από οικονομικής σκοπιάς το παγκόσμιο ΑΕΠ βρίσκεται σε πτώση, συγκεκριμένα ύφεση 7,6 %.  Ενώ μόνο όσον αφορά την ανεργία στις ΗΠΑ από 3,5% τον Ιανουάριο ανέβηκε σε 15%, δηλαδή σε απόλυτα νούμερα 40 εκατομμύρια. Συγκριτικά στην Ελλάδα από 16,1% το Φεβρουάριο θα ανέλθει στα επίπεδα του 22% σύμφωνα με προβλέψεις του ΔΝΤ. Στην Ελλάδα βέβαια το ποσοστό της ανεργίας παραμένει ψηλό καθόλη τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας με αποτέλεσμα να υπάρχει υψηλό NRU και άρα η όποια μεταβολή στο επίπεδο των ανέργων να περιοριστεί μεσα από προγράμματα επιδότησης της εργασίας, του μισθού και επανακατάρτισης όσων βρίσκονται σε διαρθρώτική ανεργία προκείμένου να πέσει και το NRU. To χειρότερο όλων είναι όχι τόσο η αύξηση του λόγου χρεους προς ΑΕΠ που αναμένεται να ξεπεράσει το 200%, αλλά το ποσοστό της ύφεσης και ενδεχόμενος βαθμός λιτότητας μέσα από τα μεταπαιτόυμενα που αναμένονται ανεξαταστούν το 2021, 2022 και μετά. Δηλαδή μια εμπροσθοβαρής επεκτατική δημοσιονομική πολιτική σήμερα θα επιδεινώσει τα δημοσιονομικά δεδομένα αυξάνοντας σημαντικά το πρωτογενές πλέον έλλειμμα που θα εμφανιστεί, όμως θα περιορίσει το ποσοστό της ύφεσης.

Η UBS προβλέπει 6%, η έκθεση του Διοικητή ΤτΕ 4-8%, το ΔΝΤ τουλάχιστον 10%. Γενικά η ύφεση θα είναι δεδομένη για το 2020, το ζητούμενο είναι να περάσουμε σε ανάκαμψη το 2021. Ανάκαμψη που για να είναι διατηρήσιμη και να οδηγήσει σε κινεζικά ποσοστά ανάπτυξης θα πρέπει να αντιμετωπίσει το μεγάλο επενδυτικό κενό με FDI, την υψηλή ανεργία, το υψηλό χρέος καθως και να επιταχύνει την ψηφιοποίησηση της χώρας.

 

Με αυτά τα δεδομένα και λαμβάνοντας υπόψη ότι σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ μειώθηκαν οι εξαγωγές 30% τον Απρίλιο του 2020, και με την επακόλουθη μείωση του τουρισμού λόγω περιορισμόυ στην ζήτηση για κρατήσεις από το εξωτερικό, ένα ενδεχόμενο δεύτερο lockdown το φθινόπωρο φαντάζει ως η ταφόπλακα της ελληνικής οικονομίας. Ήδη υφιστάμεθα τις συνέπειες ενός αρνητικού σοκ της προσφοράς το οποίο περιόρισε ακολούθως την ενεργό ζήτηση. Επίσης η απομόνωση της χώρας αεροπορικά δε συμβαδίζει με το άνοιγμα των ξενοδοχείων μιας που περιορίζει τις κρατήσεις σε αυτά. Η χαμηλότερη οριακή κατανάλωση ενός αγαθού λόγω διακοπής της παραγωγικής διαδικασίας, μειώνει την οριακή χρησιμότητα ενός άλλου αγαθού. Με αυτό τον τρόπο μια κρίσης προσφοράς λόγω κλεισίματος μεταφέρεται στην συνολικη ζήτηση πολλαπλασιαστικά. Αυτό επομένως δε γίνεται να συνεχιστει για πολύ πόσο μάλλον να επαναληφθεί. Διαγραμματικά μάλιστα η καμπύλη συνολικής ζήτησης AD θα μετατοπιστεί κάτω αριστερά και θα έχει ως αποτέλεσμα μείωση του προσφερόμενου προϊόντος και άυξηση της ανεργίας, καθώς και λουκέτο επιχειρήσεων.

Προφανώς και με το άνοιγμα των αερομεταφορών και των ξενοδοχειακών μονάδων τα κρούσματα θα αυξηθούν, ωστόσο μια αυστηρή τήρηση των κανόνων υγιεινής καθώς και μέιωση των συγκεντρώσεων αποτελούν την ενδεδειγμενη πολιτική. Εάν αυξηθούν δε τα κρούσματα σε μεγάλο βαθμό τότε και μόνο τοπικά lockdown όπως αυτό της Ξάνθης είναι μονόδρομος. Οφείλουμε να αναρρωτηθούμε ως κοινωνία αν επιθυμούμε την πλήρη καταστροφή της οικονομίας και του παραγωγικού ιστού της χώρας στο όνομα της συνεχούς, επαναλαμβανόμενης καραντίνας. Η λύση είναι τοπικά lockdown και πιστή εφαρμογή των κανόνων υγειίνής και των οδηγιών των ειδικών.