Περί απλής αναλογικής

Άρθρο του Κώστα Νικολόπουλου

Παρακολουθώ έκπληκτος τον τρόπο που αντιμετωπίζεται η πρόθεση της κυβέρνησης να θεσπίσει την απλή αλογική για τις δημοτικές εκλογές.
Αυτό που προξενεί μεγάλη εντύπωση δεν είναι τόσο η απόρριψη της, όσο η σχετική επιχειρηματολογία που αναπτύσσεται.
Σχεδόν δαιμονοποιείται η απλή αναλογική και ούτε λίγο ούτε πολύ προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι θα καταστρέψει την αυτοδιοίκηση, αν όχι τη χώρα.
Καμιά αναφορά σε θέματα αρχής.
Είναι δίκαιο μια παράταξη με χαμηλό ποσοστό για παράδειγμα περίπου 20%, όπως έχει συμβεί, την πρώτη Κυριακή, να εκλέγει τελικά την απόλυτη πλειοψηφία και κάτι παραπάνω των δημοτικών συμβούλων, μετά την επικράτηση της κατά τη δεύτερη Κυριακή;
Δεν αποτελεί αυτό νόθευση της βούλησης των πολιτών;
Αυτό που τίθεται με έμφαση είναι ο φόβος της ακυβερνησίας. Όμως αν κάποιος εξετάσει το ποσοστό των ομόφωνων αποφάσεων ενός δημοτικού συμβουλίου, θα εκπλαγεί. Θα διαπιστώσει ότι όλες σχεδόν οι αποφάσεις που αφορούν σε έργα χρήσιμα για τον τόπο, είναι ομόφωνες. Ποιος μπορεί άραγε να αρνηθεί να ψηφίσει ένα έργο που χρειάζεται ο τόπος και οι δημότες; Και αν το ψηφίζει τώρα που δε χρειάζεται η ψήφος του, πόσο περισσότερο δύσκολο θα είναι να αρνηθεί την ψήφο του, όταν από αυτή θα εξαρτάται η υλοποίηση του και θα πρέπει να λογοδοτήσει γι αυτό;
Προφανώς υπάρχουν θέματα στα οποία οι παρατάξεις έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις. Όμως γιατί είναι καλύτερα να γίνεται ακριβώς αυτό που θέλει η διοίκηση που μπορεί να είναι και μικρή μειοψηφία στο εκλογικό σώμα και όχι μια εκδοχή που θα προκύψει μέσα από σοβαρή συζήτηση και σύνθεση των απόψεων;
Εξάλλου αυτό δεν θα χρειάζεται να γίνεται σε κάθε δημοτικό συμβούλιο και για κάθε θέμα ξεχωριστά εκ του μηδενός, αφού η συνεργασίες μεταξύ των παρατάξεων θα έχουν επιτευχθεί στο ξεκίνημα της θητείας.
Ένα άλλο ζήτημα που τίθεται, είναι οι εκβιασμοί που θα δέχεται ο Δήμαρχος από τις άλλες παρατάξεις, την ψήφο των οποίων θα χρειάζεται για να διοικήσει. Μα ίσα – ίσα για εκβιασμούς πρόκειται τώρα με αυτό το εκλογικό σύστημα, που δέχεται από συμβούλους της δικής του παράταξης για να μην τον εγκαταλείψουν. Παραδείγματα υπάρχουν πολλά, δε χρειάζεται η περιπτωσιολογία.
Αντίθετα, όταν η συνεργασία θα αφορά σε διαφορετικές παρατάξεις, θα πρόκειται για πολιτικές συμφωνίες με βάση προγραμματικές συγκλίσεις και αρχές που θα γίνονται στο ξεκίνημα της τετραετίας.
Αλλά επίσης, τι καχυποψία είναι αυτή απέναντι στους συναδέλφους τους , από όσους έχουν αυτή τη στάση; Τι εννοούν δηλαδή, ότι οι ίδιοι λειτουργούν μόνο με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον, ενώ οι άλλοι μόνο με γνώμονα το προσωπικό τους;
Υπάρχει ένα μόνο επιχείρημα όσων είναι αντίθετοι με την απλή αναλογική που έχει βάση. Είναι αλήθεια ότι η απλή αναλογική θα ευνοήσει κυρίως τις δημοτικές παρατάξεις που πρόσκεινται στην κυβέρνηση. Τι να κάνουμε όμως, μερικές φορές το σωστό ευνοεί τους άλλους. Θα πρέπει να διαλέξουμε αν θέλουμε να κάνουμε πολιτική αρχών, ή πολιτική με βάση σκοπιμότητες που μας εξυπηρετούν.
Η μεγάλη αλήθεια είναι ότι το εκλογικό σύστημα διαπαιδαγωγεί και ωθεί στην ανάπτυξη στάσεων και συμπεριφορών ανάλογα με τον χαρακτήρα του:
όταν διασφαλίζει την αυτοδυναμία με οποιοδήποτε ποσοστό, ωθεί στον συγκεντρωτισμό, στην αλαζονεία, στον αυταρχισμό και στην αδιαφάνεια, ενώ αντίθετα, όταν απαιτείται η συνεργασία περισσότερων της μιας παρατάξεων για τη διοίκηση, οδηγεί στην ανάπτυξη αντίστοιχων στάσεων, συναινετικού κλίματος και δημοκρατικής λειτουργίας.
Είναι βαθιά πεποίθηση μου, ότι ο σημαντικότερος παράγοντας που οδήγησε στη γένεση, στην καλλιέργεια και στην ανάπτυξη των παθογενειών του πολιτικού μας συστήματος, ήταν ότι τα εκλογικά συστήματα που ίσχυσαν, επέτρεπαν τη δημιουργία μονοκομματικών κυβερνήσεων με απόλυτο κυρίαρχο τον πρωθυπουργό. Αυτό για την πρώτη περίοδο της μεταπολίτευσης που η σταθεροποίηση και η εμπέδωση του δημοκρατικού πολιτεύματος μετά από τη δικτατορία ήταν το ζητούμενο, ήταν θεμιτό και κατανοητό.
Υπάρχει όμως ακόμα ένας σημαντικός λόγος που δεν αφορά μόνο στη χώρα μας, αλλά στη Δημοκρατία σε ολόκληρη τη Δύση που θα έπρεπε να μας κάνει να είμαστε τουλάχιστον πιο προσεχτικοί για θέματα που αφορούν στην αντιπροσώπευση των πολιτών και στην έκφραση της βούλησης τους.
Οι περισσότεροι ερευνητές – αναλυτές, αποδίδουν την αυξανόμενη αποστασιοποίηση των πολιτών από τα κοινά, την αντισυστημική στάση τους και την άνοδο της ακροδεξιάς, πρώτα στην αύξηση των ανισοτήτων και αμέσως μετά στην αίσθηση που έχουν οι πολίτες ότι οι ελίτ δεν ενδιαφέρονται και δε λαμβάνουν υπόψη τους για τη λήψη των αποφάσεων, τη θέληση των πολιτών.
Αντί λοιπόν να προχωρήσουμε σε πρωτοβουλίες που στέλνουν ένα μήνυμα προς τους πολίτες ότι η γνώμη τους μετράει όπως την εκφράζουν, θέλουμε να μείνουμε σε συστήματα που τη νοθεύουν.
Τώρα είναι η ώρα να δείξουμε ότι σεβόμαστε τη γνώμη των πολιτών και η αυτοδιοίκηση είναι ο καλύτερος χώρος για να ξεκινήσουμε.