Πώς το Netflix χρησιμοποιεί το τηλεοπτικό υλικό ως πρόταση καλλιτεχνικής δημιουργίας

Αποψη του σκηνοθέτη, Χάρη Μεσινιώτη, στο Newn Media Group

Είναι γνωστή η ιστορία της online πλατφόρμας από το ξεκίνημα της μέχρι και την στιγμή που γράφεται αυτό το άρθρο. Η εταιρεία που ξεκίνησε ως  online DVD club αυτή την στιγμή αριθμεί περί τους 182,8 εκ. Συνδρομητές.

Μετά την έξαρση των streaming υπηρεσιών ανά τον κόσμο έχει υπάρξει μεγάλη συζήτηση για το αν η τεράστια ποσότητα παραγωγής με ταχύτατους ρυθμούς αποφέρει το κατάλληλο αισθητικό αποτέλεσμα που να δικαιολογεί όλη την διαδικασία “έκφρασης” μέσω αυτού.

Είναι αλήθεια ότι η πλατφόρμα μοιάζει με τηλεοπτικό μπουφέ για όλα τα γούστα.

Από animation μέχρι ντοκιμαντέρ, από κοινωνικού προβληματισμού ταινίες και σειρές μέχρι sci fi δράματα ( λέγε με nightflyers) που “παίζουν” με την αντίληψη ενός κοινωνικού πειράματος.

Οπωσδήποτε η συνεχόμενη παραγωγή δημιουργεί μια αίσθηση σημαντικότητας και μιας ολοκληρωμένης “πραγματικότητας” η οποία έρχεται να κουμπώσει πάνω στην ανάγκη της αυξανόμενης ζήτησης για γρήγορο εύκολο και κυρίως ολιστικό περιεχόμενο.

Και με το ολιστικό εννοούμε την τεράστια βεντάλια θεματολογίας η οποία ως στόχο έχει να ευχαριστήσει όσο το δυνατόν περισσότερους.

Περισσότεροι πελάτες άρα περισσότερο έδαφος για γεωμετρική άνοδο της παραγωγής.

Οταν απευθύνεσαι σε όλες τις ηλικιακές ομάδες από 5 μέχρι 85 χρονών σημαίνει πως οι δυνατότητες είναι σχεδόν απεριόριστες. Μπορεί η σκέψη να ικανοποιήσεις τους πάντες αρχικά  να μοιάζει ιδανική ευκαιρία να χρησιμοποιείς την οικονομική ροή, ώστε να χρηματοδοτείς παραγωγές με καλλιτεχνική υπόσταση ικανή να εκφράσει κάτι λιγότερο mainstream με to the point αναφορές για απρόσωπες κοινωνίες (Altered Carbon), αλλά τελικά καταλήγει να δημιουργεί χώρο για λιγότερα.

Οσο περισσότερες είναι οι θεάσεις για εύπεπτο υλικό τόσο η ίδια η πλατφόρμα αυτορυθμίζεται να προσφέρει κονσέρβα υλικό με συγκεκριμένες κοινωνικές νόρμες οι οποίες όσο “εξελίσσεται” η ίδια η πλατφόρμα διευκολύνει μια επικοινωνία με τους “πιστούς”.

Το υλικό είναι πλέον στην συντριπτική του πλειοψηφία παραγωγή μιας τηλεοπτικές συνήθειας,  με χαρακτήρες γραμμένους σαν από γραμμή παραγωγής και σενάρια τυπικής δομής με κοινό περιεχόμενο στόχευσης σε ένα fast food κοινό.

Εκτος από φωτεινές εξαιρέσεις, η λογική του να ικανοποιήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερους μοιάζει τουλάχιστον με οικονομικούς όρους μια ασφαλή επιλογή μιας υπόσχεσης για συνεχόμενα κέρδη. Με μια βασική διαφορά.

Το να μην επιλέγεις τους πελάτες-θεατες μακροπρόθεσμα θα δημιουργήσει πρόβλημα, όταν η επόμενη πλατφόρμα που θα εμφανιστεί θα κάνει το ίδιο πράγμα καλύτερα(Disney+).

Ας δούμε εδώ πως ο καπιταλισμός δημιουργεί θεάσεις, οι οποίες με την σειρά τους δημιουργούν  “τρύπες”  οι οποίες έρχονται και καλύπτουν σαν στρώματα της ατμόσφαιρας την ζήτηση.

Δεν έχει μεγάλη διαφορά από ένα οποιοδήποτε προϊόν το οποίο αντικαθιστά το επόμενο και συνήθως με χαμηλότερη τιμή.

Και όπως είναι φυσιολογικό, όταν με καλλιτεχνικούς όρους υποδεέστερους δεν δημιουργείς από μόνος σου τις παραμέτρους  ενός καλλιτεχνικού στόχου είσαι καταδικασμένος να ξεπεραστείς στην διάρκεια του αμείλικτου χρόνου.

Πάντα, θα βρεθεί κάποιος ο οποίος με μεγαλύτερη οικονομική επιφάνεια θα δημιουργήσει το ίδιο προϊόν με στόχευση σε ακόμα μεγαλύτερα ακροατήρια. Εδώ πρέπει να δούμε την κατεύθυνση στην οποία κινείται εδώ και αρκετά χρόνια μια άλλη πλατφόρμα η οποία όμως δημιουργεί προϊόν υπό όρους(HBO).

Προϊόντα τα οποία, έμειναν ζωντανά μέσα στον χρόνο με άξονες αναφοράς πολύ πιο σύγχρονους ακόμα και μετά το πέρας μιας συνηθισμένης χρονικότητας. Σειρές όπως το Τhe Wire και το Sopranos άγγιξαν ένα αποτέλεσμα άρτιο και συνάμα διαχρονικό, στη βάση μιας προσέγγισης άχρονης και με σημεία αναφοράς τη δημιουργία αυτή καθεαυτή.

Προφανώς όταν μιλάμε για εταιρείες πάνω από όλα μπαίνει το κέρδος, αλλά τελικά αν δούμε το θέμα σφαιρικά χωρίς προκαταλήψεις θα αντιληφθούμε ότι μια πλατφόρμα που ΄΄δημιουργεί΄΄ άκριτα υλικό για όλους πετυχαίνει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που στην αρχή είχε προγραμματίσει.

Δηλαδή αντί να φτιάξει ένα δημιουργικό κενό, και να προσπαθήσει να το γεμίσει με επιλεγμένες κινηματογραφικές αναφορές στο τώρα αναμασάει φθηνό μέτριο υλικό -ως επί το πλείστον στοχεύοντας στην διασκέδαση προς όλους.

Για να προσπαθήσουμε να είμαστε όμως όσο το δυνατόν περισσότερο αντικειμενικοί ανάμεσα στον σωρό από copy paste ταινίες και σειρές υπάρχει ακόμα υλικό το οποίο μας υπενθυμίζει ότι η δημιουργία ως στόχος δεν έχει πεθάνει ακόμα( The Οther Side Of The Wind).

To μεγαλύτερο όμως πρόβλημα είναι αυτή η έλλειψη ταυτότητας που διακατέχει την πρώτη πλατφόρμα σε εγγεγραμμένους χρήστες.

Και όπως είπαμε και πιο πάνω, αν ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί ένα πεδίο πάνω στο οποίο θα μπορούσαν να λειτουργήσουν κινηματογραφιστές ώστε να δημιουργήσουν κάτι που θα συνεχίσει να υπάρχει σε μια αέναη χρονικότητα, τότε σίγουρα ο στόχος δεν επιτευχθεί.

Οι χρήστες είναι οι μονοί που θα μπορούσαν να επιβάλλουν να υπάρχει περισσότερο περιεχόμενο τύπου Stranger Things πάρα  Le Casa de Papel, ενώ η είσοδος του Netflix στην καθημερινότητα του κόσμου ήταν δυναμική, όσο περισσότερο προχωράει τόσο περισσότερο θυμίζει μέτρια τηλεόραση η οποία δεν μπορεί να ξεφύγει από το μονοπάτι της ευκολίας.

Μιας ευκολίας που -ας μην κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας είναι βολική για όλους. Είναι πιο εύκολο να παρακολουθήσεις μια σειρά τύπου Riverdale παρά το καταπληκτικό After Life. Συμβαίνει σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας, να επιλέγουμε το γνώριμο σε σχέση με το ανοίκειο επειδή είναι πάντα πιο εύκολο να ταυτιστούμε με την θέαση μιας ΄΄μη πραγματικότητας΄΄ πάρα να αγκαλιάσουμε το διαφορετικό.

Το Netflix δεν κάνει τίποτα παραπάνω από αυτό που γίνεται εδώ και μια δεκαετία και στον κινηματογράφο. Εύπεπτες κινούμενες εικόνες που στόχο έχουν όχι να διασκεδάσουν όπως ψευδώς καμιά φορά πιστεύουμε αλλά να υπνωτίσουν συνειδήσεις και να δημιουργήσουν -μέσω μιας ψευδεπίγραφης λαϊκής κουλτούρας- το κενό εκείνο που θα γεμίσουν οι εταιρείες με μοναδικό σκοπό την εκπαίδευση του θεατή σε μια ΄΄μη εικόνα΄’.

Σε μια επίφαση δήθεν πραγματικότητας της άποψης ότι ο κόσμος θέλει εύκολο υλικό ώστε να μην χρειάζεται να σκέφτεται, η απάντηση μας θα έπρεπε να είναι η εμένεια σε ένα αισθητικό αποτέλεσμα που τουλάχιστον θα προσπαθεί να ΄΄είναι΄΄ -έστω και μέσα από την αποτυχία του- πάρα να μιμείται με σκοπό την ποσότητα παραγωγής μιας μαζικής και καθόλου διασκεδαστικής μαζικής κουλτούρας πλέον.

Πρόκειται σίγουρα για μια μεγάλη χαμένη ευκαιρία της πλατφόρμας να αποδείξει ότι μπορεί να σταθεί σε ένα αισθητικό ύψος.

Το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι όταν προσπαθείς να ισορροπήσεις σε δυο βάρκες, προσπαθώντας να απευθυνθείς σε όλους διατρέχεις πάντα τον κίνδυνο να καταλήξεις να μην έχεις καμία στόχευση και τελικά να μην απευθύνεσαι σε κανέναν.

Και αντί πλέον για streaming πλατφόρμα να καταντήσεις ακόμα ένα κανάλι στην τηλεόραση.

Η δημιουργική διαδικασία ως κύρια βάση της έχει την έννοια της ‘’θέσης’’, που υποδηλώνει μια σταθερότητα στις επιλογές και μια κατεύθυνση ως προς την στοχοθεσία της.

Αυτό ακριβώς που λείπει δηλαδή από το Netflix. Και δυστυχώς είναι κάτι που λείπει γενικά από την τηλεοπτικό προϊόν πλέον, αφού αρκεί μια μέτρια ιστορία ταύτισης ώστε να καθρεφτιστούμε μέσα της και να ακολουθήσουμε τα χνάρια μίας ευρύτερης πλειοψηφίας.