Τελικά γνωρίζει σύνορα η αγάπη;

Της Ιφιγένειας Θεοδωρίδου

Φωτογραφία από προσωπική συλλογή. Μετάφραση από τα γερμανικά: «Είσοδος με δική σας ευθύνη»

   Όπως έχει πει και ο γνωστός Αμερικανός μουσικοσυνθέτης Frank Zappa: «Το μυαλό είναι σαν το αλεξίπτωτο. Πρέπει να είναι ανοιχτό για να δουλέψει». Τότε μονάχα ο άνθρωπος ζει πραγματικά ελεύθερος, πέρα από προκαταλήψεις και δεισιδαιμονίες. Αυτό ισχύει για κάθε επίπεδο της ζωής ενός ατόμου και δε θα μπορούσε παρά να ισχύει και για τον έρωτα. Σ’ έναν κόσμο που τείνει να μεταβάλλεται διαρκώς, η φύση των διαπροσωπικών σχέσεων δεν είναι δυνατό να παραμένει η ίδια.

   Πλέον οι άνθρωποι ταξιδεύουν με μεγάλη ευκολία, εγκαταλείπουν τις χώρες τους για να εγκατασταθούν σε νέες και έρχονται σε επαφή με εθνικότητες απ’ όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο μαθαίνουν να συμφιλιώνονται με ξένες κουλτούρες και νοοτροπίες και να ανοίγονται απέναντι στο διαφορετικό. Οι αρκετά «τολμηροί» μάλιστα είναι αυτοί που δε διστάζουν να δημιουργήσουν ακόμη και σχέσεις με άτομα διαφορετικής εθνικότητας. Άραγε τελικά γνωρίζει σύνορα η αγάπη; Τα λόγια μιας παλιάς ελληνικής παροιμίας λένε «Παπούτσι από τον τόπο σου κι ας είναι μπαλωμένο». Πόσο όμως ισχύουν αυτά στο πλαίσιο του 21ου αιώνα και πόσο αναχρονιστικά ή μη φαντάζουν;

   Θα έλεγε κανείς πως η παραπάνω παροιμία μοιάζει κάπως παρωχημένη στην εποχή την οποία διανύουμε. Αν και είναι πολλοί αυτοί που αναζητούν αποκλειστικά «εγχώρια ταίρια», υπάρχουν σίγουρα και εκείνοι που τολμούν να ξεφύγουν από το κατεστημένο, ψάχνοντας για σχέσεις που υπόσχονται να διευρύνουν τους πολιτισμικούς ορίζοντές τους. Είναι εκείνοι που έλκονται από το ξένο και από το μυστήριο που πλανάται γύρω του. Είναι αλήθεια πως μία διασυνοριακή σχέση έχει την ικανότητα να εγείρει μ’ ένα μοναδικό τρόπο τη φαντασία και το ενδιαφέρον. Και αυτό, γιατί στο πλαίσιο μιας τέτοιας σχέσης οι δύο σύντροφοι δεν καλούνται να ανακαλύψουν απλώς ο ένας το χαρακτήρα του άλλου…

Πίσω από το πέπλο της διαφορετικής εθνικότητας κρύβονται η κουλτούρα, η νοοτροπία, η γλώσσα, τα έθιμα, ο τρόπος ζωής, οι συνήθειες, ο τρόπος έκφρασης συναισθημάτων και η λίστα δεν έχει τέλος. Η εξερεύνηση όλων των παραπάνω απαιτεί χρόνο, υπομονή, κατανόηση, αλλά και ενδιαφέρον και θέληση. Όπως συμβαίνει με τα περισσότερα πράγματα στη ζωή, έτσι και στην περίπτωση των διεθνικών σχέσεων, η κατάσταση φαίνεται πολύ πιο απλή στα λόγια, αλλά πολύ πιο σύνθετη στην πράξη. Η ανακάλυψη και η αποδοχή του διαφορετικού μπορεί να είναι άκρως ελκυστική, αλλά δεν είναι καθόλου εύκολη. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας ο αμοιβαίος σεβασμός, η διάθεση διαλλαγής και υποχωρητικότητας ήδη από πριν αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση. Όντας μέσα σε μια διεθνική σχέση, τα άτομα θα αναγκαστούν χωρίς απαραίτητα να καταπατήσουν τα δικά τους πιστεύω, να αναθεωρήσουν τις αξίες και τις αντιλήψεις τους.  

  Στην αρχή μιας σχέσης, όταν όλα μοιάζουν να είναι βγαλμένα από το βιβλίο της μοίρας και του πεπρωμένου, δύσκολα μπορεί κανείς να διακρίνει τα εμπόδια που πρόκειται να συναντήσει στην πορεία. Δυσκολίες παρουσιάζουν όλες οι ανθρώπινες σχέσεις το δίχως άλλο. Εκείνες όμως μεταξύ ατόμων διαφορετικών εθνικοτήτων φαίνεται να εμφανίζουν πολύ περισσότερες. (Και αυτό γιατί δεν αφορούν μόνο σε προσωπικό αλλά κυρίως σε κοινωνικοπολιτισμικό επίπεδο.)

Συγκεκριμένα, σε προσωπικό επίπεδο, οι διαφορές στις συνήθειες, στα ενδιαφέροντα ή στον τρόπο διατροφής μπορούν ίσως να προσπεραστούν με μεγαλύτερη άνεση, με αποτέλεσμα η σχέση να παραμείνει ακέραια. Ωστόσο, σε κοινωνικοπολιτισμικό επίπεδο, οι διαφορές έγκειται να είναι πολύ πιο σοβαρές. Ειδικότερα σε θέματα γλώσσας, θρησκείας και νοοτροπίας τα πράγματα δείχνουν να ζορίζουν αρκετά. Τι συμβαίνει άραγε, όταν το ζευγάρι δε μιλά μία κοινή γλώσσα, αλλά συνεννοείται σε μία άλλη τρίτη; Πόσο δύσκολο μπορεί να είναι, όταν η θρησκεία επεκτείνεται σε θέματα κουλτούρας, ζωής και ανατροφής; Ωστόσο, η βασική ερώτηση είναι μία. Όποιες κι αν είναι οι διαφορές, «άραγε μπορούν αυτές να γεφυρωθούν για χάρη της αγάπης»;

Και τελικά τι είναι καλύτερο ή μάλλον ευκολότερο για ένα άτομο; Μία σχέση που μπορεί να ανοίξει τους ορίζοντές του και να το κάνει να δει λίγο παραπέρα; Ή μήπως μία σχέση στην οποία θα μπορεί να μιλά για τις συνήθειες της κουλτούρας του, χωρίς αυτές να φαίνονται περίεργες; Για του λόγου το αληθές, αδιαμφισβήτητα μία σχέση μεταξύ ατόμων διαφορετικών εθνικοτήτων είναι πιθανό να παρουσιάσει περισσότερες δυσκολίες. Στην πραγματικότητα όμως, αυτό που έχει σημασία στο πλαίσιο αυτών των σχέσεων είναι η γενικότερη επαφή με το διαφορετικό και η αποδοχή του. Είτε στη μία περίπτωση είτε στην άλλη, το σημαντικό είναι οι άνθρωποι να βρίσκουν μία κοινή κατευθυντήρια γραμμή, ώστε να επιλύουν τις όποιες διαφορές τους και να πορεύονται αρμονικά μαζί.

  Σύμφωνα με τα λεγόμενα μιας ρήσης, «αυτά που μας ενώνουν είναι περισσότερα από αυτά που μας χωρίζουν», αρκεί να τα ανακαλύψουμε έχοντας ανοιχτό μυαλό και πνεύμα συμβιβασμού. Τότε άλλωστε είναι που γίνεται ορατή η μαγεία των «interracial» ή αλλιώς διαφυλετικών ειδυλλίων. Η πραγματική γοητεία δεν κρύβεται στην αποδοχή του γνώριμου και του συνηθισμένου αλλά στην εξερεύνηση του άγνωστου και του ξένου.  Έτσι κι αλλιώς, ο έρωτας δε ρωτά, απλά χτυπά… και τότε δύσκολα τιθασεύεται.