Brainwashing, η αόρατη βία

Δημήτρης Μπυρίτης πρ. Αντιπρόεδρος Νέων Ευρωπαίων Σοσιαλιστών (YES)

Η 14η Ιουλίου έχει μείνει στην ιστορία ως η ημέρα Άλωσης της Βαστίλης το 1789. Όταν η λαϊκή εξέγερση των Παριζιάνων πετυχαίνει την πιο συμβολική της νίκη απέναντι στην μοναρχία, με την κατάληψη των φυλακών. Στην ελληνική πραγματικότητα την ίδια ημερομηνία το 1992 έρχεται να προστεθεί η φρικτή δολοφονία του Θάνου Αξαρλιάν από τρομοκρατικό χτύπημα εναντίον του τότε υπουργού οικονομικών Γιάννη Παλαιοκρασσά. Και σαν να μην έφτανε αυτό, την ίδια ημερομηνία το 2020 ο υπουργός προστασίας του πολίτη αποφασίζει να βγάλει μία ανακοίνωση σχετική με τον θάνατο του Βασίλη Μάγγου που συνέβη μία μέρα πριν.

Και τα τρία αυτά γεγονότα αντιπροσωπεύουν τρεις διαφορετικές μορφές βίας, που από διαβολική μάλλον σύμπτωσή συμβαίνουν την ίδια ημέρα. Η Άλωση της Βαστίλης και τα όσα προηγήθηκαν αυτής είναι η επαναστατική βία, ένα είδος λυτρωτικής βίας για τους επανάσταστες, που αρκετά  χρόνια μετά μετουσιώνεται στη φράση «βία στη βία της εξουσίας». Η δολοφονία του Αξαρλιάν είναι το παράδειγμα της τυφλής δολοφονική βίας,  χωρίς ίχνος αξιοπρέπειας, αιτίας και σκοπού.

Από την άλλη, η ανακοίνωση του υπουργείου, αν και δεν είναι σωματική,  είναι καθαρή ωμή βία, η βίας της εξουσίας. Η βία που λόγω της δύναμης της και της ισχύς του μηνύματος που εκπέμπει καταφέρνει να διαπαιδαγωγεί, διαμορφώνει πεποιθήσεις, καθοδηγεί απόψεις και αποφάσεις. Το υπουργείο με αυτή την ανακοίνωση δεν προδικάζει απλά το αποτέλεσμα, αλλά στέλνει και ένας σαφές μήνυμα, ότι τίποτα δεν έχει σημασία και δεν μπαίνει πάνω από αυτό που η ίδια κυβέρνηση θωρεί σωστό, σώφρον, αναγκαίο. Σκιαγραφεί τον εχθρό και ετοιμάζεται για την επόμενη μάχη μαζί του.

Αυτή η βία μοιάζει να είναι state-of-mind εσχάτως για όλη  την κυβέρνηση. Είναι η ίδια βία που απαγορεύει τις πορείες, η ίδια βία που μοιράζει λεφτά στα media με όποια κριτήρια θέλει, η ίδια βία που υποβαθμίζει την κοινωνική λογοδοσία και τον δημόσιο έλεγχο. Είναι η βία του Άδωνι που επιμένει στην αντιστροφή της πραγματικότητας, η βία του Βορίδη με την απαξίωση της διαφορετικής άποψη, η βία του Χρυσοχοΐδη που επιμένει να επιβάλει το δικό του δίκιο.

Είναι αυτή η βία που έγινε μέρος της καθημερινότητας μας χωρίς να γίνεται αντιληπτό. Είναι καθημερινό βίωμα χωρίς να την νοιώθουμε, χωρίς να μας πονάει ή να μας αφήνει σημάδια, ή έτσι νομίζουμε τουλάχιστον. Την αναγνωρίζουμε όταν ασκείται έξω και μακριά από εμάς. Καταλαβαίνουμε την βία της εξουσίας του Ερντογάν, το brainwashing του Τραμπ , την ανελευθερία του Όρμπαν. Είναι τόσο έντονες και εξόφθαλμες μορφές της ίδια βίας, που μας ενοχλουν αμέσως, αλλά ταυτόχρονα μας έχουν γίνει τόσο γνώριμες και οικείες. Όμως ποτέ δεν περνάει από το μυαλό μας ότι το ίδιο μπορεί να ασκηθεί και σε εμάς. Κι όμως….

Δυστυχώς η βία γεννά βία, είναι η φυσική συνέπεια, η αντίδραση στην χρήση οποιασδήποτε μορφής δύναμης με σκοπό τον εξαναγκασμό. Ο μόνος τρόπος να την αποφύγουμε, είναι να αφήσουμε τη δημοκρατία και τους θεσμούς να λειτουργήσουν. Διαφορετικά πολύ πιθανό να επαληθευτεί η ρήση του Μαχάτμα Γκάντι: «Το μόνο αποτέλεσμα που θα έχει το οφθαλμόν αντί οφθαλμού είναι ότι θα καταλήξει να κάνει όλον τον κόσμο τυφλό.»