“To τέλος της Ιστορίας”

Άρθρο γνώμης του Βασίλη Μυλωνά

Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Φράνσις Φουκουγιάμα (Francis Fukuyama), χαρακτήρισε την πτώση του Κομμουνισμού ως την απόλυτη νίκη της Δυτικής Φιλελεύθερης Δημοκρατίας, στο βιβλίο του «The end of History and the Last Man» (1992). Υποστήριξε ότι η αέναη ιδεολογική εξέλιξη του ανθρώπινου είδους ολοκληρώθηκε και ότι το Δυτικό μοντέλο διακυβέρνησης αποτελεί την τελική και αδιαμφισβήτητη μορφή της εκτελεστικής εξουσίας.

Δυστυχώς, τρεις δεκαετίες αργότερα, οι πολεμικές συγκρούσεις, η φτώχεια και οι συνεχώς αυξανόμενες ανισότητες, η οικονομική κρίση, η άνοδος του λαϊκισμού και της ακροδεξιάς, η ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή και οι προσφυγικές κρίσεις, (όλα με ξεκάθαρη υπαιτιότητα των ισχυρών) θέτουν υπό αμφισβήτηση τόσο τα επιτεύγματα (εννοείται ότι υπάρχουν) του Δυτικού κόσμου όσο και την «ανωτερότητα» της Δυτικής Φιλελεύθερης Δημοκρατίας.

Και αν η υγειονομική κρίση λόγω της πανδημίας ήταν ένα ακόμα καμπανάκι που έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου και εμφάνισε παθογένειες του συστήματος όπως η ακραία προτεραιότητα του κέρδους, η έλλειψη αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών (Ευρωπαϊκή Ένωση) και η επικινδυνότητα των άκρατων ιδιωτικοποιήσεων (εθνικά συστήματα υγείας), η δολοφονία του George Floyd, και τα γεγονότα που λαμβάνουν χώρα στις ΗΠΑ, αποδεικνύουν ότι έχουμε φτάσει σε ένα τέλμα και ότι κάτι πρέπει να αλλάξει πριν να είναι πολύ αργά.

Τριάντα ένα χρόνια μετά λοιπόν, το τέλος του Ψυχρού Πολέμου δε μου μοιάζει καθόλου με το τέλος της Ιστορίας. Η Ιστορία επιβάλλεται να συνεχιστεί, καθώς η κανονικότητα της δολοφονίας αθώων πολιτών, της καταπάτησης θεμελιωδών δικαιωμάτων, του ρατσισμού, των ακραίων ανισοτήτων και των προκαταλήψεων και της εκλογής πολιτικών καρικατούρων όπως ο Τραμπ, ο Ορμπάν, ο Μπόρις Τζόνσον, ο Σαλβίνι και ο Μπολσονάρο μεταξύ άλλων (με ότι αυτό συνεπάγεται) είναι πλέον ολοφάνερα επικίνδυνη.